De 24000 kaç beygir ?

Simge

New member
DE 24000 Kaç Beygir? Rakamın Peşine Düşünce İşler Biraz Karışıyor

Şimdi dürüst olalım: “DE 24000 kaç beygir?” sorusu ilk bakışta son derece basit. Hani kahvede biri sorar, diğeri çayından bir yudum alıp “2100” der, konu kapanır sanırsınız. Ama işin içine DE 24000 girince, rakamın kendisinden çok hangi kaynağa baktığınız konuşulmaya başlanıyor. Bir yerde 1900 BG, başka bir yerde 2100 BG, hatta teknik dokümanlarda 2400 BG ifadelerine rastlamak mümkün.

Yani lokomotifin kendisi bile “Ben kaç beygirim kardeşim?” diye insan kaynaklarına dilekçe verecek noktaya geliyor.

Öncelikle kısa cevabı ortaya koyalım: DE 24000 sınıfı lokomotifler için güncel TCDD Taşımacılık kaynaklarında 2100 beygir gücü bilgisi veriliyor. TCDD Taşımacılık çalışanı tarafından paylaşılan kurum bilgilerini aktaran bir kaynakta DE 24000 için hizmet başlangıç yılı 1970, azami işletme hızı 120 km/s ve motor gücü 2100 BG olarak belirtilmiş durumda.

Fakat “Peki internette neden 1900 yazıyor?” sorusu da gayet haklı. İşin eğlenceli kısmı tam burada başlıyor.

DE 24000 İsmi Neden İnsanları Yanıltıyor?

Önce şu yanlış anlaşılmayı çözelim: DE 24000 isminde “24000” geçmesi, lokomotifin 24.000 beygir olduğu anlamına gelmiyor.

24 bin beygir olsaydı zaten lokomotif değil, raylara bağlanmış küçük bir sanayi tesisi olurdu.

“DE” ifadesi dizel-elektrikli tahrik sistemini ifade ederken “24000” sınıf/model adlandırmasının bir parçası. Dolayısıyla buradaki 24000 sayısını doğrudan motor gücü olarak okumamak gerekiyor.

DE 24000, Türkiye demiryollarının uzun yıllar boyunca kullanılan klasik dizel-elektrikli ana hat lokomotiflerinden biri. Türkiye’de üretimi 1970 yılında başlayan bu lokomotifler, Fransız MTE teknolojisi transferi ve Pielstick lisanslı motor teknolojisiyle ilişkilendiriliyor. Rail Turkey’nin lokomotif arşivinde de DE 24000 için 1900 beygirlik bilgi yer alıyor.

İşte forumlarda tartışmanın başladığı nokta burası.

Bir kullanıcı “1900 BG” diyor.

Başka biri “2400 BG” diyor.

Daha güncel bir kurumsal paylaşım “2100 BG” diyor.

Sonra üçüncü kişi çıkıp:

“Benim dayımın arkadaşı makinist, 2400 diyor.”

Ve teknik tartışma bir anda aile ağacına kadar uzanıyor.

Peki Doğru Cevap Hangisi: 1900 mü, 2100 mü, 2400 mü?

Burada en sağlıklı yaklaşım, bütün rakamları aynı şeymiş gibi değerlendirmemek.

Güncel kurumsal bilgilendirmede DE 24000 için 2100 BG değeri veriliyor. Bu nedenle “DE 24000 kaç beygir?” sorusuna bugün pratik olarak verilecek en uygun cevap yaklaşık 2100 beygir olacaktır.

Ancak tarihsel ve teknik kaynaklarda farklı değerlerin bulunması şaşırtıcı değil.

Örneğin Rail Turkey arşivi DE 24000'ü 1900 beygir gücünde bir lokomotif olarak tanımlıyor.

Bazı teknik içeriklerde ise motorun nominal kapasitesi yaklaşık 2400 BG şeklinde aktarılıyor. Burada motorun kapasitesi, işletme sırasında kullanılan güç, revizyon sonrası değerler veya farklı teknik tanımlamalar birbirine karışabiliyor. Bu yüzden sadece internette gördüğümüz tek bir rakamı alıp “Kesin gerçek budur” demek yerine, kaynağın neyi ölçtüğüne bakmak gerekiyor.

Bu durum otomobillerde de biraz benzer.

Bir otomobilin motoru 150 beygir olabilir ama tekerleğe ulaşan güç aktarma kayıpları nedeniyle dinamometrede farklı bir değer görebilirsiniz. Lokomotiflerde ise iş daha karmaşık hale gelir; çünkü dizel motorun ürettiği mekanik enerji doğrudan tekerleklere mekanik olarak verilmek yerine jeneratör ve cer motorları üzerinden aktarılır.

Yani “motor kaç beygir?” ile “tekerleğe ne kadar güç gidiyor?” soruları her zaman birebir aynı değildir.

DE 24000 Nasıl 2100 Beygir Üretiyor?

DE 24000'ün en ilginç taraflarından biri, adından da anlaşılacağı gibi dizel-elektrikli olması.

Sistemi kabaca şöyle düşünebiliriz:

Dizel motor → jeneratör → elektrik enerjisi → cer motorları → tekerlekler → tren

Yani ortada klasik bir otomobil mantığından farklı bir güç aktarımı bulunuyor.

Dizel motor çalışıyor ve mekanik enerji üretiyor. Bu enerji jeneratör üzerinden elektrik enerjisine dönüştürülüyor. Daha sonra elektrik enerjisi cer motorlarına aktarılıyor ve bu motorlar lokomotifin tekerleklerini döndürüyor.

Bu nedenle DE 24000'e bakarken sadece “2100 beygir” demek aslında hikâyenin yarısını anlatmak oluyor.

Asıl soru şu:

2100 beygirlik güç ray üzerinde ne yapabiliyor?

İşte burada tork, çekiş, ağırlık, vagon sayısı, eğim, ray koşulları ve hız gibi faktörler devreye giriyor.

Çünkü bir lokomotifin başarısını yalnızca beygir gücü belirlemiyor.

2100 Beygir Gücü Günlük Hayatta Ne Anlama Geliyor?

Bir otomobilin 150-200 beygir olması günümüzde oldukça güçlü kabul edilebilir. 500-600 beygirlik performans otomobilleri ise artık “bu araba neden böyle bir şeye ihtiyaç duyuyor?” seviyesine geliyor.

DE 24000 ise yaklaşık 2100 BG civarında bir güçle demiryolunda çalışıyor.

Ama burada otomobille kıyaslama yaparken dikkatli olmak gerekiyor.

Bir otomobilin birkaç saniyede 0'dan 100 km/s'ye çıkmasını beklediğinizde ağırlık ve güç oranı önemli. Lokomotifin görevi ise bir tonluk otomobili hızlandırmak değil; arkasına yüzlerce, hatta binlerce tonluk tren bağlayıp bunu kontrollü şekilde hareket ettirmek.

Bu yüzden lokomotiflerde çekiş gücü ve cer kuvveti en az motor gücü kadar önemli.

Bir anlamda otomobil “Ne kadar hızlı giderim?” diye sorarken, lokomotif “Ne kadar yükü hareket ettirebilirim?” diye soruyor.

Bu iki soru birbirinden oldukça farklı.

DE 24000 Kaç Km Hız Yapıyor? Beygir Gücünden Sonra İkinci Merak Edilen Soru

TCDD Taşımacılık tarafından paylaşılan bilgilere göre DE 24000'ün azami işletme hızı 120 km/s olarak veriliyor.
 
Üst